بسیجی یعنی علی كه تمام وجودش وقف اسلام

* فتنه :
امام علی (ع) می فرماید: «كسی نگوید (خدایا از آزمایش و فتنه به تو پناه می برم) زیرا هیچ كس گریزی از آزمایش و فتنه ندارد. لیكن كسی كه می خواهد دعا كند، از خدا بخواهد كه او را از فتنه های گمراه كننده در امان دارد.» (نهج البلاغه، حكمت 93، ص 375)
پیامبر اكرم (ص) می فرماید: "از فتنه و آزمایش در آخرالزمان نگران نباشید چرا كه موجب نابودی منافقان خواهد شد.» ؛ (محمد محمدی ری شهری، میزان الحكمه، حدیث شماره 15748)

 *شیوه های مواجهه با فتنه :

1 - عمل بر اساس یقین و تقوا
امام علی (ع) نقش تقوا در هنگام فتنه را به این صورت بیان می كند:«اعملوا انه من یتق الله یجعل له مخرجا من الفتن و نورا من الظلم؛
بدانید كسی كه تقوای الهی پیشه كند، خداوند راه خروج از فتنه ها و چراغ هدایتی در ظلمت ها را در اختیار او قرار می دهد. » (نهج البلاغه، خطبه 183، ص 194؛ همچنین ر.ك: محمد محمدی ری شهریٰ میزان الحكمه، حدیث شماره 15744)
رعایت تقوای الهی در فضای فتنه یعنی اینكه تمامی تصمیمات آنان فقط بر اساس امور یقینی باشد و از مسائل شبهه ناك و گوش دادن به شایعات، بیش از هر زمان دیگری بپرهیزد. اصولاً تقوا یعنی خارج نشدن از چارچوب موازین الهی در همه مسائل فردی و اجتماعی و سیاسی.
2 - رجوع به قرآن
در فضای فتنه، یعنی در فضایی كه حق و باطل به هم آمیخته شده است و گرد و غبار چنان بر هوا برخاسته كه نه راه حق را می توان تشخیص داد و نه جاده های انحرافی را، یكی از بهترین معیارها رجوع به قرآن است. اگر در فضای فتنه، اندیشه ها و افكار متضاد را بتوان به درستی بر قرآن عرضه كرد، آنگاه می توان حق و باطل آن ها را تشخیص داد.
پیامبر اكرم (ص) در حدیثی عیار عبور از فتنه ها را چنین بیان می كند:
«فاذا التبست علیكم الفتن كقِطَعِ اللیل المظلم فعلیكم باالقرآن.» (محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج 89، ص 17، باب 1 (فضل القرآن و اعجازه) حدیث 16)
زمانی كه فتنه ها چون ظلمت و تاریكی یكپارچه شما را فرا گرفت، پس به قرآن پناه ببرید
3 - تـمسك به اهل بیت پیامبر (ص)
یكی دیگر از راه های در امان ماندن از آسیب های معنوی جنگ های نرم تمسك به اهل بیت پیامبرا سلام (ص) است. این سفارشی است كه پیامبر اكرم (ص) برای نجات از فتنه های بعد از خود به برخی از یارانش كرد. آن حضرت خطاب به عمار فرمود:
«ای عمار بعد از من فتنه هایی رخ خواهد داد. در آن شرایط از علی و حزب علی پیروی كن؛ چرا كه علی با حق است و حق با علی ... »
( خزار قمی، كفایه الاثر، ص 122)
4 - بردباری و مدارا
شیوه دیگری كه امام علی (ع) در برخورد با فتنه های زمان خود به كار می گرفت، مدارا بود. قوتی گفت و گوها و روشنگری ها به نتیجه نمی رسید، چنین نبود كه بی درنگ با مخالفان برخورد خشونت آمیز كند؛ حتی آن حضرت در مقابل تقاضای عمومی برای زندانی كردن سران فتنه (احمد الدینوری، الاخبار الطوال، ج 2، ص405-406، بلاذری، انساب الاشراف، ج3، ص 146)، می فرمود:
«هر كس تا زمانی كه به رویارویی مسلحانه علیه حكومت اسلامی برنخیزد و به توطئه علیه نظام اسلامی اقدام نكند، در امان خواهد بود.»
5 - هوشیاری در برابر فرصت طلبان
یكی از راه های مبارزه و مقابله با فتنه های اجتماعی، هوشیاری در برابر فرصت طلبان است. فرصت طلبانی كه می خواستند از فتنه سقیفه استفاده كنند و اساس اسلام و حكومت اسلامی را از میان بردارند، به خوبی می توان به دست آورد.ابوسفیان به امام علی (ع) وعده داد كه اگر برای احقاق حق خویش قیام كند، در حمایت از او مدینه را از جنگجویان پیاده و سواره پر خواهد كرد. امام علی (ع)، این مرد میدان های دشوار، با بصیرت و تیزبینی خود پشت صحنه حمایت های ابوسفیان را به خوبی مشاهده كرد و با جمله ای آتشین او را به جای خود نشاند:
«به خدا قسم تو جز فتنه انگیزی مقصود دیگری نداری و دیرزمانی است كه بدخواهی را برای اسلام پیشه خود ساخته ای، ما را به خیرخواهی تو حاجت نیست. »
امام علی (ع) در جمله ای حكیمانه، به همگان سفارش می كند كه در فتنه های اجتماعی، هوشیاری خود را حفظ كنند و مواظب باشند در دام فرصت طلبان و فتنه انگیزان گرفتار نشوند و مورد سوء استفاده آنان قرار نگیرند:
«كن فی الفتنه كابن اللبون لا ظهر فیركب و لا ضرع فیحلب؛ در فتنه ها همچون شتر دو ساله باش؛ نه پشتی دارد تا سوارش شوند و نه پستانی تا شیرش را دوشند» (نهج البلاغه، حكمت 1، ص 361)
6 - روشنگری و افشاگری
امام علی (ع) در نامه ای خطاب به مردم كوفه به افشاگری درباره سران فتنه حمل پرداخت و دلایل آنان برای مقثابله با خود را بهانه ای بیش ندانست :
«من شما را از كار عثمان، به گونه ای كه شنیدنش چون دیدن آن باشد آگاه می سازم: مردم بر او خرده گرفتند و من یكی از مهاجران بودم كه بیشتر خشنودی او را می خواستم و كمتر از دیگران او را سرزنش می كردم. اما طلحه و زبیر آسان ترین كارشان آن بود كه بر او بتازند و نرم ترین برنامه شان اعمال فشار بر وی بود. عایشه نیز ناگهان خشم درونی خود را از وی آشكار كرد. سپس گروهی برای كشتن عثمان مهیا شدند و او را كشتند و مردم بدون اكراه و اجبار، بلكه از روی رضا و اختیار با من بیعت كردند.» (نهج البلاغه، نامه 1، ص 271)
7 - نشان دادن ظاهری بودن وحدت انگیزان
در موارد بسیاری، فتنه گران، هر چند در ظاهر وحدت و یكپارچگی خود را حفظ می كنند، در حقیقت اختلاف های درونی فراوانی دارند.اامیرمومنان چه زیبا این اختلاف درونی آنان را افشا كرد، آنگاه كه فرمود:
«هر یك از آن دو (طلحه و زبیر) امیدوار است كه حكومت به او برسد و آن را به سوی خود می كشاند و از دوستش برمی گرداند... هر یك كینه دوستش را در دل دارد و دیری نپاید كه این واقعیت آشكار گردد. به خدا سوگند اگر آنچه می خواهند به چنگ آورند یكی از آن ها دیگری را به هلاك رساند و او را از میان بردارد» (نهج البلاغه، خطبه 148، ص 144)
8 - تلاش برای آرام كردن اوضاع :
برخورد حساب شده و تلاش برای آرام كردن اوضاع و فراهم ركدن زمینه های فرهنگی، اجتماعی و روانی به منظور فهم حقایق، یكی دیگر از وظایف رهبران جامعه اسلامی بعد از بروز فتنه و آشوب های فكری و فرهنگی و اجتماعی است.
امام علی (ع) بعد از جریان حكمیت و بهانه گیری های برخی از اصحابش در پاسخ به این پرسش كه «چرا میان خود و آنان برای دواری و حكمیت، مدت و مهلت قرار دادی؟» و چرا  شتاب زده و به سرعت عمل نكردی؟ فرمود:
«فانما فعلت ذلك لیتبین الجاهل و یتثبت العالم و لعل الله ان یصلح فی هذه الهدنه امر هذه الامه و لا توخذ باكظامها، فتعجل عن تبین الحق و تنقاد لاول الغی» (نهج البلاغه، خطبه 125، صص 123و224،)
علتش این بود كه نادان خطای خوتد را به وضوح بداند و آگاه بر عقیده خودش استوار بماند و شاید كه خداوند در این مدت صلح و آرامش كار این ملت را اصلاح كند و مجبور نشود به عجله جست و جوی حق را واگذارد و از آغاز به گمراهی گردن گذارد.
9 - جدا كردن صف فتنه گران و فتنه زدگان:
یكی از نخستین كارهایی كه لازم است در برخورد با فتنه و كور كردن چشمان آن صورت گیرد، جدا كردن صف «فتنه زدگان» از «فتنه گران» است. بسیاری از كسانی كه در جبهه فتنه قرار دارند، فریفته شعارهای زیبا و فریبنده سران فتنه می شوند. آنان را نباید خیلی سرزنش كرد و نباید همه افرادی را كه در جبهه فتنه قرار دارند به یك چوب راند. به تعبیر زیبای امام علی (ع) :
«ما كل مفتون یُعاتَب» هر فریب خورده ای را سرزنش نتوان كرد. (همان، حكمت 15، ص 362)
اینجا است كه وظیفه نخبگان و عالمان جامعه اسلامی بسیار سنگین است.
پیامبر اكرم (ص) فرمود:
«اذا ظهرت البدع فی امتی فلیظهر العالم علمه فمن لم یفعل فعلیه لعنه الله» (محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج2، ص 72، باب 13، حدیث 35)
زمانی كه بدعت ها در امت من ظاهر شد، عالمان باید علمشان را ظاهرز كنند و به مقابله با آن ها بپردازند و اگر چنین نكنند، مشمول لعنت خداوند خواهند بود.
10 - برخورد به هنگام و شجاعانه :
برخورد به هنگام و به موقع با فتنه ها یكی دیگر از مهم ترین وظایف حاكمان اسلامی است. چرا كه اگر درنگ و تعللی بیش از اندازه در این زمینه رخ دهد، ممكن است ویروس فتنه فراگیر شود و به سادگی نتوان آن را از پای درآورد. وقتی كه فتنه بروز پیدا كرد، باید شجاعانه با آن به مبارزه برخاست؛ هر چند فتنه انگیزان از یاران، دوستان و هم رزمان پیشین باشند.البته اقدام شجاعانه و قاطع در مقابل فتنه گران نباید موجب شود كه مرزهای اخلاقی و حدود اسلامی شكسته شود.
اقدام شجاعانه و قاطعانه امام علی (ع) در برخورد با مخالفان خود، در چارچوب موازین اخلاقی بود. (برای توضیح بیشتر، ر.ك: حسن یوسفیان و احمد حسین شریفی، «امام علی و مخالفان»، در دانشنامه امام علی، ج6، صص 243-246)
می دانیم كه فتنه خوارج در روزهای پایانی جنگ طولانی مدت صفین پدید آمد و فتنه گران نیز همان هم رزمان، سربازان و دوستان امام علی (ع) بودند. كسانی كه از شدت شب زنده داری، پیشانی هایشان پینه بسته بود و غالب آنان از قارییان و حافظان قرآن بودند؛ اما آن حضرت در برخورد بااین فتنه بسیار شكننده، با افتخار می گوید:
«من فتنه را نشاندم و كسی جز من شجاعت این كار را نداشت، از آن پس كه موج تاریكی آن برخاسته بود و گزند آن همه را فراگرفته بود.» (نهج البلاغه، خطبه 93، ص 85)
دستور قرآن كریم در مبارزه با فتنه چنین است:
«و قاتلوهم حتی لا تكون فتنه و یكون الدین لله» (بقره، آیه 193)
11 - ترویج ارزش ها :
از آنجا كه یكی از علل پیدایش فتنه در جامعه اسلامی، ضعف اخلاقی افراد است، برای خشكاندن ریشه های فتنه لازم است اخلاق اسلامی در همه سطوح و ساحت های زندگی مردم ترویج شود و نظام جامع اخلاقی و رفتاری انسان مسلمان تدوین و عملیاتی شود. باید اخلاق اجتماعی، اخلاق سیاسی، اخلاق علم اندوزی، اخلاق نقد، اخلاق جنسی، اخلاق خانواده، اخلاق معاشرت، اخلاق شهروندی و امثال آن همگی بر اساس مبانی اسلامی و به شیوه ای كاربردی برای سطوح مختلف تدوین شود و محور فعالیت های تربیتی و تعلیمی قرار گیرد.به عنوان مثال در برخی احادیث، ترویج ازدواج به عنوان راهی برای جلوگیری از فتنه ها معرفی شده است. امام باقر (ع) در پاسخ مردی كه گفت برای جلوگیری از فتنه معرفی شده است. امام باقر (ع) در پاسخ مردی كه گفت برای دخترم خواستگار آمده است و از آن حضرت مشورت خواست فرمود:   
«من خطب الیكم فرضیتم دینه و امانته كائنا من كان فزوجوه و الا تفعلوا تكن فتنه فی الارض و فساد كبیر؛» (هادی نجفی، موسوعه احادیث اهل البیت، ج 8، ص 290، حدیث شماره 1022)
كسی كه به خواستگاری دختر شما آمد و شما به دین داری و امانت داری او راضی بودید، دختر خود را به او بدهید و این مهم نیست كه چه ویژگی های دیگری دارد و اگر این كار را نكنید، زمینه فتنه و فسادی بزرگ در زمین فراهم كرده اید.
از این حدیث معلوم می شود كه ترویج ازدواج و تامین روابط سالم جنسی در جامعه یكی از راه های مقابله با فتنه است. این كار موجب می شود كه دشمنان نتوانند از راه انحراف های جنسی، نسل جوان را در استخدام و اختیار خود در آورند.
12 - تقویت باورها
اگر فتنه گران از راه ایجاد بدعت در دین كار خود را پیش می برند، س راه مبارزه با آن و خشك كردن ریشه های وقوع فتنه، تقویت بنیه های اعتقادی و دینی مردم است.
در اینجا برخی از سخنان معمار نظام جمهوری اسلامی، حضرت امام خمینی (ره) درا ین خصوص اشاره كنیم:
"این هایی كه خون دادند، جوان های ما كه به خیابان ریختند، بانوان ما كه به خیابان ریختند... باید دید كه این ها ... مذاقشان و مسلكشان دموكراتیك بود؟این ها جمهوری می خواستند مثل جمهوری ای كه شوروی می خواهد؟... ملت ما كه خون خودش را ریخت و فریاد كرد الله اكبر و فریاد كرد جمهوری اسلامی، اسلام این ها را واردا ر كرد به یك همچون جانبازی و خون ریزی و فدایی دادن، یا آن معنایی كه شوروی ها می خواهند؟ یا آن معنایی كه آمریكایی ها می خواهند؟ یا آن معنایی كه اسرائیل می خواهد؟ آن ها هم جمهوری اند ... آنی كه این نهضت را پیش برد، آنی بود كه می گفت من شهادت را فوز می دانم. شهادت را برای دموكراتیك فوز می داند؟!... ما خون دادیم برای آن جمهوری؟ ما خون دادیم برای جمهوری غرب؟ ما برای اسلام خون دادیم، جوان های ما برای اسلام خون دادند." (صحیفه نور، ج6، ص 110)
13 - تهیه طرح جامع تعلیم و تربیت اسلامی
خیلی عظیم نوجوانان و جوانانی كه بخش زیادی از عمر خود را در مدارس و دانشگاه ها می گذرانند، ایجاب می كند به آموزش و پرورش آنان به صورت جدی تری پرداخته شود. اگر به منابع درسی و آموزشی آنان توجه نشود و مدارس و دانشگاه های ما، به ویژه در رشته های علوم انسانی صرفا جای جولان نظریه های غربی و سكولار باشد، باید هر زمان انتظار وقوع فتنه های بزرگی را داشت.
14 - ایجاد روحیه حقیقت شناسی
امام علی (ع) در توصیف جنگ با اهل قبله و شرایط مبارزان چنین جنگی می فرماید:
«قد فتح باب الحرب بینكم و بین اهل القبله و لا یحمل هذا العلم الا اهل البصر و الصبر و العلم بمواضع الحق» (نهج البلاغه، خطبه 173، ص 179)
میان شما و اهل قبله در جنگ كشوده شد و این علم را بر ندارد و مگر آنكه بینا و شكیبا است و داند كه حق در كجا است.
15 - تقویت دانش دشمن شناسی
امام علی (ع) نیز بر این واقعیت تاكید می كند كه هرگز به حقیقت و سعادت دست نمی یابید مگر آنكه روی برتافتگان از راه حق و درماندگان از سعادت را بشناسید
«و اعلمو انكم لن تعرفوا الرشد حتی تعرفوا الذی و لن تاخذوا بمیثاق الكتاب حتی تعرفوا الذی نقضه و لن تمسكوا به حتی تعرفوا الذی نبذه؛»
بدانید كه تا واگذارنده رستگاری را نشناسید، رستگاری را نخواهید شناخت و تا شكننده پیمان قران را ندانید با قرآن پیمان استوار نخواهید ساخت و تا واگذارنده قرآن را به جای نیاورید، در قران چنگ نتوانید انداخت. (همان، خطبه 147 ، ص 144)